{"id":1589,"date":"2023-03-01T14:41:53","date_gmt":"2023-03-01T13:41:53","guid":{"rendered":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/?p=1589"},"modified":"2024-12-10T15:13:22","modified_gmt":"2024-12-10T14:13:22","slug":"fikcyjne-jezyki-tolkiena","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/","title":{"rendered":"Najpopularniejsze Fikcyjne J\u0119zyki Tolkiena"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"font-weight: 400;\">Interesuj\u0105 Ci\u0119 fikcyjne j\u0119zyki ze \u015bwiata fantasy? <\/span><b>Uczysz si\u0119 hobbystycznie klingo\u0144skiego, Na\u2019Vi lub j\u0119zyka Dothraki<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">?\u00a0<\/span><\/p><div id=\"ez-toc-container\" class=\"ez-toc-v2_0_83 counter-hierarchy ez-toc-counter ez-toc-grey ez-toc-container-direction\">\n<p class=\"ez-toc-title\" style=\"cursor:inherit\">Spis Tre\u015bci:<\/p>\n<label for=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-69fe0f4b03663\" class=\"ez-toc-cssicon-toggle-label\"><span class=\"ez-toc-cssicon\"><span class=\"eztoc-hide\" style=\"display:none;\">Toggle<\/span><span class=\"ez-toc-icon-toggle-span\"><svg style=\"fill: #999;color:#999\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" class=\"list-377408\" width=\"20px\" height=\"20px\" viewBox=\"0 0 24 24\" fill=\"none\"><path d=\"M6 6H4v2h2V6zm14 0H8v2h12V6zM4 11h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2zM4 16h2v2H4v-2zm16 0H8v2h12v-2z\" fill=\"currentColor\"><\/path><\/svg><svg style=\"fill: #999;color:#999\" class=\"arrow-unsorted-368013\" xmlns=\"http:\/\/www.w3.org\/2000\/svg\" width=\"10px\" height=\"10px\" viewBox=\"0 0 24 24\" version=\"1.2\" baseProfile=\"tiny\"><path d=\"M18.2 9.3l-6.2-6.3-6.2 6.3c-.2.2-.3.4-.3.7s.1.5.3.7c.2.2.4.3.7.3h11c.3 0 .5-.1.7-.3.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7zM5.8 14.7l6.2 6.3 6.2-6.3c.2-.2.3-.5.3-.7s-.1-.5-.3-.7c-.2-.2-.4-.3-.7-.3h-11c-.3 0-.5.1-.7.3-.2.2-.3.5-.3.7s.1.5.3.7z\"\/><\/svg><\/span><\/span><\/label><input type=\"checkbox\" style='display:none' id=\"ez-toc-cssicon-toggle-item-69fe0f4b03663\"  aria-label=\"Prze\u0142\u0105cznik\" \/><nav><ul class='ez-toc-list ez-toc-list-level-1 ' ><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-1\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Jezyki_Srodziemia_Wstep\" >J\u0119zyki \u015ar\u00f3dziemia: Wst\u0119p<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-2\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Zanim_zaczniemy%E2%80%A6\" >Zanim zaczniemy\u2026<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-3\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Wielka_wedrowka\" >Wielka w\u0119dr\u00f3wka<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-4\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Ery_Srodziemia\" >Ery \u015ar\u00f3dziemia\u00a0<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-5\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Lhammas\" >Lhammas<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-6\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Quenya_%E2%80%94_szlachetny_jezyk_Elfow_Wysokiego_Rodu\" >Quenya \u2014 szlachetny j\u0119zyk Elf\u00f3w Wysokiego Rodu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-7\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Sindarin_%E2%80%94_Jezyk_Szarych_Elfow\" >Sindarin \u2014 J\u0119zyk Szarych Elf\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-8\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Telerin_%E2%80%94_Jeden_z_najstarszych_jezykow_w_Srodziemiu\" >Telerin \u2014 Jeden z najstarszych j\u0119zyk\u00f3w w \u015ar\u00f3dziemiu<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-9\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Avarin_%E2%80%94_Rodzina_starozytnych_elfickich_jezykow\" >Avarin \u2014 Rodzina staro\u017cytnych elfickich j\u0119zyk\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-10\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Eldarin_%E2%80%94_Starozytny_jezyk_Eldarow\" >Eldarin \u2014 Staro\u017cytny j\u0119zyk Eldar\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-11\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Doriathrin_%E2%80%94_Starozytna_odmiana_jezyka_Sindarin\" >Doriathrin \u2014 Staro\u017cytna odmiana j\u0119zyka Sindarin<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-12\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Czarna_Mowa_Mordoru\" >Czarna Mowa Mordoru<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-13\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Inskrypcja_na_Jedynym_Pierscieniu\" >Inskrypcja na Jedynym Pier\u015bcieniu<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-14\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Jezyk_Khuzdul\" >J\u0119zyk Khuzdul<\/a><ul class='ez-toc-list-level-3' ><li class='ez-toc-heading-level-3'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-15\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Dlaczego\" >Dlaczego?<\/a><\/li><\/ul><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-16\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Iglishmek_%E2%80%94_jezyk_migowy_krasnoludow\" >Iglishm\u00eak \u2014 j\u0119zyk migowy krasnolud\u00f3w<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-17\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Jezyk_adunaicki_czyli_jezyk_Numenoru\" >J\u0119zyk ad\u00fbnaicki, czyli j\u0119zyk N\u00famenoru\u00a0<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-18\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Westron_%E2%80%94_Wspolna_mowa_Srodziemia\" >Westron \u2014 Wsp\u00f3lna mowa \u015ar\u00f3dziemia\u00a0<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-19\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Jezyki_Tolkiena_Czy_mozna_sie_ich_nauczyc\" >J\u0119zyki Tolkiena: Czy mo\u017cna si\u0119 ich nauczy\u0107?<\/a><\/li><li class='ez-toc-page-1 ez-toc-heading-level-2'><a class=\"ez-toc-link ez-toc-heading-20\" href=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/jezyki\/fikcyjne-jezyki-tolkiena\/#Jezyki_Tolkiena_Podsumowanie\" >J\u0119zyki Tolkiena: Podsumowanie<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Je\u015bli tak, to musisz wiedzie\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich powsta\u0142a na podstawie pracy, kt\u00f3r\u0105 wcze\u015bniej wykona\u0142 J.R.R. Tolkien.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gdy tworzy\u0142 on \u015ar\u00f3dziemie, czyli \u015bwiat, w kt\u00f3rym dzieje si\u0119 akcja \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d, wymy\u015bla\u0142 wyj\u0105tkowe <\/span><b>istoty. Mia\u0142y one w\u0142asn\u0105 histori\u0119, obyczaje oraz j\u0119zyki<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><b>W tym artykule zbadamy w\u0142a\u015bnie <\/b><b>j\u0119zyki stworzone przez Tolkiena<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> i om\u00f3wimy pokr\u00f3tce ich histori\u0119, miejsce, jakie zajmuj\u0105 w tym bogatym uniwersum, oraz podstawowe s\u0142ownictwo i zasady gramatyczne.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ile j\u0119zyk\u00f3w w\u0142a\u015bciwie stworzy\u0142 Tolkien? <\/span><b>Liczymy, \u017ce jest ich co najmniej 15<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. I s\u0105 to nie tylko <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki we \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wszystkie zosta\u0142y przygotowane z najwi\u0119ksz\u0105 staranno\u015bci\u0105 i dba\u0142o\u015bci\u0105 o szczeg\u00f3\u0142y. Dlaczego? Dlatego, \u017ce odbiorca opowie\u015bci ze \u015ar\u00f3dziemia musi czu\u0107, \u017ce \u015bwiat ten jest niezwykle autentyczny i bogaty.<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jezyki_Srodziemia_Wstep\"><\/span><strong>J\u0119zyki \u015ar\u00f3dziemia: Wst\u0119p<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">A wi\u0119c, <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki stworzone przez Tolkiena<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> maj\u0105 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 gramatyk\u0119, s\u0142ownictwo i histori\u0119.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Pierwsze <\/b><b>j\u0119zyki Tolkiena<\/b><b> to j\u0119zyki elfickie<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (np. Quenya, <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Avarin<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> i <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Doriathrin<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">). \u015ar\u00f3dziemie by\u0142o jednak r\u00f3wnie\u017c zamieszkane przez ludzi, krasnoludy, ork\u00f3w i inne istoty. Tolkien czu\u0142 wi\u0119c, \u017ce musi stworzy\u0107 j\u0119zyki charakterystyczne i dla tych ras.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gdy we\u017amiemy to wszystko pod uwag\u0119, mo\u017cemy \u015bmia\u0142o stwierdzi\u0107, \u017ce inni tw\u00f3rcy fantasy (i nie tylko) mieli do\u015b\u0107 obszerny materia\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142owy.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Oto lista temat\u00f3w, kt\u00f3rymi zajmiemy si\u0119 w tym artykule:<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyk <\/span><b>Quenya<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyk <\/span><b>Sindarin<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyk <\/span><b>Telerin<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyk <\/span><b>Avarin<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyk <\/span><b>Eldarin<\/b><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyk <\/span><b>Doriathrin<\/b><\/li>\n<li aria-level=\"1\"><b>Czarna Mowa Mordoru<\/b><\/li>\n<li aria-level=\"1\"><b>Khuzdul<\/b><\/li>\n<li aria-level=\"1\"><b>Iglishm\u00eak<\/b><\/li>\n<li aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyk <\/span><b>ad\u00fbnaicki<\/b><\/li>\n<li aria-level=\"1\"><b>Westron<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, czyli wsp\u00f3lna mowa \u015ar\u00f3dziemia<\/span><\/li>\n<li aria-level=\"1\"><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyki Tolkiena<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">: <\/span><b>gdzie mo\u017cna si\u0119 ich nauczy\u0107<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">?<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Je\u015bli to mo\u017cliwe, postaramy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c odpowiedzie\u0107 na pytanie, jakie prawdziwe j\u0119zyki by\u0142y inspiracj\u0105 dla tych fikcyjnych.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jak m\u00f3wili\u015bmy wcze\u015bniej, <\/span><b>Tolkien stworzy\u0142 co najmniej 15 j\u0119zyk\u00f3w<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Nie s\u0105 to wi\u0119c wszystkie <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki \u015ar\u00f3dziemia<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">, ale te najbardziej popularne.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nie b\u0119dziemy si\u0119 za bardzo zag\u0142\u0119biali w powy\u017csze kwestie. Je\u015bli interesuje Was bardziej szczeg\u00f3\u0142owa analiza j\u0119zyk\u00f3w \u015ar\u00f3dziemia, zach\u0119cam do przeczytania artyku\u0142u o j\u0119zyku <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Quenya<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> i o Czarnej Mowie<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<div class=\"faq-section\">\n<h3>FAQ:<\/h3>\n<h4 class=\"question1\">Jaki jest najbardziej kompletny j\u0119zyk Tolkiena?<\/h4>\n<div class=\"answer1\">Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce najbardziej kompletnym j\u0119zykiem stworzonym przez Tolkiena jest quenya &#8211; starodawna mowa elf\u00f3w, kt\u00f3ra w \u015ar\u00f3dziemiu jest odpowiednikiem \u0142aciny.<\/div>\n<h4 class=\"question2\">Jakie j\u0119zyki stworzy\u0142 Tolkien?<\/h4>\n<div class=\"answer2\">Tolkien stworzy\u0142 mn\u00f3stwo j\u0119zyk\u00f3w, w tym elfickie, j\u0119zyk krasnolud\u00f3w, j\u0119zyk ludzi, j\u0119zyk Mordoru, i nie tylko.<\/div>\n<h4 class=\"question3\">W jakim j\u0119zyku m\u00f3wi\u0105 elfy?<\/h4>\n<div class=\"answer3\">J\u0119zyk \u015ar\u00f3dziemia, z kt\u00f3rym uto\u017csamiane s\u0105 Elfy, to sindarin. Opr\u00f3cz niego istnieje jednak wiele innych j\u0119zyk\u00f3w elfickich, w tym starodawny j\u0119zyk quenya.<\/div>\n<h4 class=\"question4\">Ile j\u0119zyk\u00f3w zna\u0142 Tolkien?<\/h4>\n<div class=\"answer4\">Tolkien zna\u0142 26 j\u0119zyk\u00f3w &#8211; w tym r\u00f3wnie\u017c j\u0119zyk polski.<\/div>\n<h4 class=\"question5\">Ile j\u0119zyk\u00f3w wymy\u015bli\u0142 Tolkien?<\/h4>\n<div class=\"answer5\">Tolkien stworzy\u0142 co najmniej 15 j\u0119zyk\u00f3w.<\/div>\n<h4 class=\"question6\">Dlaczego Tolkien kocha\u0142 j\u0119zyki?<\/h4>\n<div class=\"answer6\">J\u0119zyki by\u0142y pasj\u0105 Tolkiena. Zajmowa\u0142 si\u0119 on tworzeniem nowych j\u0119zyk\u00f3w do ko\u0144ca \u017cycia.<\/div>\n<h4 class=\"question7\">Jaki jest j\u0119zyk we W\u0142adcy Pier\u015bcieni?<\/h4>\n<div class=\"answer7\">Niekt\u00f3re j\u0119zyki z W\u0142adcy Pier\u015bcieni to np. sindarin, quenya, westron i Czarna mowa Mordoru.<\/div>\n<h4 class=\"question8\">Jak Tolkien wpad\u0142 na j\u0119zyk elficki?<\/h4>\n<div class=\"answer8\">Tolkien by\u0142 filologiem i j\u0119zykoznawc\u0105, co bardzo pomog\u0142o mu przy tworzeniu fikcyjnych j\u0119zyk\u00f3w.<\/div>\n<\/div>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1608 size-full\" src=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2a.jpg\" alt=\"Na pierwszym planie fajka le\u017c\u0105ca po\u015br\u00f3d traw. W tle g\u00f3rski krajobraz.\" width=\"1200\" height=\"1200\" srcset=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2a.jpg 1200w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2a-300x300.jpg 300w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2a-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2a-150x150.jpg 150w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2a-768x768.jpg 768w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2a-400x400.jpg 400w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/2a-60x60.jpg 60w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Zanim_zaczniemy%E2%80%A6\"><\/span><strong>Zanim zaczniemy\u2026<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wyja\u015bnijmy kilka termin\u00f3w, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 pojawia\u0142y si\u0119 we wszystkich artyku\u0142ach z cyklu \u201e<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyki Tolkiena<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">\u201d.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Brytyjski filolog stworzy\u0142 niezwykle bogaty \u015bwiat, kt\u00f3ry wydaje si\u0119 by\u0107 bardziej r\u00f3\u017cnorodny ni\u017c nasza rzeczywisto\u015b\u0107. \u017byje w nim wiele niesamowitych stworze\u0144, kt\u00f3re maj\u0105 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 histori\u0119, j\u0119zyki i obyczaje.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gdy badamy <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki stworzone przez Tolkiena<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">, musimy wyja\u015bni\u0107 kilka istotnych termin\u00f3w, kt\u00f3re pojawiaj\u0105 si\u0119 we \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d, \u201eHobbicie\u201d i \u201eSilmarillion\u201d. <\/span><b>Jednym z nich jest Podr\u00f3\u017c Elf\u00f3w do Valinoru (odpowiednik chrze\u015bcija\u0144skiego Nieba)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Wielka_wedrowka\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Wielka w\u0119dr\u00f3wka<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Elfowie rozpocz\u0119li j\u0105 zaraz po swoim przebudzeniu nad jeziorem Cuivi\u00e9nen. <\/span><b>Trwa\u0142a ona oko\u0142o 50 lat<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W tym czasie Elfy zdo\u0142a\u0142y pokona\u0107 ponad 3000 kilometr\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p>Co wi\u0119cej, nie wszyscy dotarli do Valinoru. Niekt\u00f3re klany od\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 od g\u0142\u00f3wnej grupy i pozosta\u0142y w \u015ar\u00f3dziemiu. B\u0119dzie to mia\u0142o znaczenie przy omawianiu j\u0119zyk\u00f3w elfickich.<\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Ery_Srodziemia\"><\/span><strong>Ery \u015ar\u00f3dziemia\u00a0<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 kwesti\u0105 jest podzia\u0142 na ery w \u015bwiecie Tolkiena.\u00a0<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Pierwsza Era:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> jej wydarzenia zosta\u0142y opisane w \u201eSilmarillion\u201d. Elfowie walczyli wtedy z Morgothem \u2014 pierwszym W\u0142adc\u0105 Ciemno\u015bci, kt\u00f3ry nosi\u0142 ten tytu\u0142 na d\u0142ugo przed Sauronem (Sauron by\u0142 jego najwierniejszym s\u0142ug\u0105).<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Druga Era:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> pojawia si\u0119 na pocz\u0105tku filmu \u201eDru\u017cyna Pier\u015bcienia\u201d. Sprzymierzeni elfowie i ludzie walczyli wtedy z Sauronem, drugim W\u0142adc\u0105 Ciemno\u015bci. W Drugiej Erze wykute te\u017c zosta\u0142y wszystkie Pier\u015bcienie W\u0142adzy oraz Jedyny Pier\u015bcie\u0144.<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\" aria-level=\"1\"><b>Trzecia Era:<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> jej wydarzenia zosta\u0142y opisane w ksi\u0105\u017cce \u201eHobbit, czyli tam i z powrotem\u201d oraz we \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d.<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Lhammas\"><\/span><strong>Lhammas<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">A sk\u0105d wzi\u0119\u0142y si\u0119 <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki stworzone przez Tolkiena<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">? Wed\u0142ug <\/span><b>Lhammas<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, czyli fikcyjnej pracy socjolingwistycznej napisanej przez autora \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d, <\/span><b>wszystkie naturalne j\u0119zyki pochodz\u0105 od jednego j\u0119zyka, kt\u00f3rym pos\u0142ugiwa\u0142y si\u0119 anielskie istoty zwane Valarami<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00f3\u017aniej Tolkien zrewidowa\u0142 histori\u0119 \u015ar\u00f3dziemia i stwierdzi\u0142, \u017ce Elfy same tworzy\u0142y swoje j\u0119zyki. Lhammas nie zosta\u0142 jednak nigdy zaktualizowany.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Niemniej jednak j\u0119zyki \u015ar\u00f3dziemia<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> to nie tylko j\u0119zyki naturalne&#8230;<\/span><\/p>\n<p><b>W \u015bwiecie Tolkiena mamy te\u017c j\u0119zyki sztuczne<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Dobrym przyk\u0142adem jest tutaj Czarna Mowa Mordoru.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">A teraz ruszajmy w podr\u00f3\u017c, podczas kt\u00f3rej przekonacie si\u0119, \u017ce <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki stworzone przez Tolkiena<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> s\u0105 niezwykle bogate i realistyczne.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1609 size-full\" src=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3b.jpg\" alt=\"Na pierwszym planie magiczna ksi\u0119ga. W tle elfickie miasto. \" width=\"1200\" height=\"1200\" srcset=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3b.jpg 1200w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3b-300x300.jpg 300w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3b-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3b-150x150.jpg 150w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3b-768x768.jpg 768w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3b-400x400.jpg 400w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/3b-60x60.jpg 60w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Quenya_%E2%80%94_szlachetny_jezyk_Elfow_Wysokiego_Rodu\"><\/span><strong>Quenya \u2014 szlachetny j\u0119zyk Elf\u00f3w Wysokiego Rodu<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Je\u015bli chodzi o <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki \u015ar\u00f3dziemia<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">, <\/span><b>quenya to tolkienowski odpowiednik \u0142aciny<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. U\u017cywano go w dawnych czasach, a\u017c do czasu, w kt\u00f3rym zosta\u0142 wyparty przez inne j\u0119zyki.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">P\u00f3\u017aniej, j\u0119zyka tego u\u017cywano m.in. podczas wa\u017cnych ceremonii i do pisania poemat\u00f3w. Oto jak do tego dosz\u0142o.<\/span><\/p>\n<p><b>Quenya zosta\u0142a stworzona przez jeden z elfickich klan\u00f3w, kt\u00f3ry bra\u0142 udzia\u0142 w marszu do Valinoru<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Istnia\u0142 r\u00f3wnie\u017c klan, kt\u00f3ry powr\u00f3ci\u0142 do \u015ar\u00f3dziemia \u2014 jego cz\u0142onkowie m\u00f3wili j\u0119zykiem sindarin, a quenii u\u017cywali jedynie w celach ceremonialnych.<\/span><\/p>\n<p><b>J\u0119zykiem quenya pos\u0142ugiwali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Valarowie<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, czyli anio\u0142y s\u0142u\u017c\u0105ce Eru Il\u00favatarowi (odpowiednikowi chrze\u015bcija\u0144skiego Boga).<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Quenya by\u0142a uto\u017csamiana z Elfami Wysokiego Rodu. By\u0142 to j\u0119zyk szlachetny i pi\u0119kny, w kt\u00f3rym pisano wiele wznios\u0142ych poemat\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Sp\u00f3jrzcie na poni\u017csz\u0105 tabel\u0119, kt\u00f3ra zawiera kilka prostych s\u0142\u00f3w w tym pi\u0119knym j\u0119zyku:<\/span><\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<h4><b>Quenya<\/b><\/h4>\n<\/td>\n<td>\n<h4><b>Polski<\/b><\/h4>\n<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">aika<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">szeroki, roz\u0142o\u017cysty\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">aina<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">\u015bwi\u0119ty<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">ailo<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">jezioro\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">haim\u00eb<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">przyzwyczajenie\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">halcin\u00a0<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">zamarzni\u0119ty\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">imb\u00eb<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">pomi\u0119dzy\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">indo<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">dom\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">tass\u00eb<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">tam\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">r\u00e1va<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">odludzie\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">carma<\/span><\/td>\n<td><span style=\"font-weight: 400;\">bro\u0144\u00a0<\/span><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Sindarin_%E2%80%94_Jezyk_Szarych_Elfow\"><\/span><strong>Sindarin \u2014 J\u0119zyk Szarych Elf\u00f3w<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><b>Ten <\/b><b>j\u0119zyk z \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d<\/b><b> jest chyba najbardziej uto\u017csamiany z elfami<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Cz\u0119sto okre\u015bla si\u0119 go po prostu mianem j\u0119zyka elfickiego.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wcze\u015bniej pisali\u015bmy, \u017ce niekt\u00f3rzy elfowie przeszli do Valinoru (do Nieba), a inni zaw\u0119drowali do \u015ar\u00f3dziemia (czyli \u015bwiata rzeczywistego). Ci drudzy pos\u0142ugiwali si\u0119 na co dzie\u0144 w\u0142a\u015bnie j\u0119zykiem sindarin.<\/span><\/p>\n<p><b>W Drugiej Erze j\u0119zykiem tym pos\u0142ugiwali si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ludzie z N\u00famenoru<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. W Trzeciej Erze natomiast ten <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyk z \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">by\u0142 u\u017cywany przez ludzi mieszkaj\u0105cych w Gondorze i Arnorze.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Warto zaznaczy\u0107, \u017ce <\/span><b>sindarin to j\u0119zyk elf\u00f3w, kt\u00f3ry mogli\u015bmy cz\u0119sto us\u0142ysze\u0107 w filmie \u201eW\u0142adca Pier\u015bcieni\u201d<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Cz\u0119sto pojawia si\u0119 te\u017c w ksi\u0105\u017cce.<\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1610 size-full\" src=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/4c.jpg\" alt=\"Szara szata czarodzieja wraz z kapeluszem i lask\u0105. \" width=\"1200\" height=\"1200\" srcset=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/4c.jpg 1200w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/4c-300x300.jpg 300w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/4c-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/4c-150x150.jpg 150w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/4c-768x768.jpg 768w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/4c-400x400.jpg 400w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/4c-60x60.jpg 60w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Telerin_%E2%80%94_Jeden_z_najstarszych_jezykow_w_Srodziemiu\"><\/span><strong>Telerin \u2014 Jeden z najstarszych j\u0119zyk\u00f3w w \u015ar\u00f3dziemiu<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyki \u015ar\u00f3dziemia<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> to bardzo ciekawy temat, m.in. dlatego \u017ce <\/span><b>ka\u017cdy klan elf\u00f3w z Pierwszej Ery mia\u0142 sw\u00f3j w\u0142asny, wyj\u0105tkowy j\u0119zyk<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Dobrym przyk\u0142adem jest telerin. Pochodzi on od j\u0119zyk\u00f3w quenya i sindarin, a pos\u0142ugiwali si\u0119 nim cz\u0142onkowie jednego z klan\u00f3w elfickich, kt\u00f3ry dotar\u0142 do Valinoru.<\/span><\/p>\n<p><b>Telerin by\u0142 r\u00f3wnie\u017c uwa\u017cany za jeden z dialekt\u00f3w j\u0119zyka quenia<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Niemniej jednak by\u0142o mi\u0119dzy nimi wiele znacz\u0105cych r\u00f3\u017cnic.<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><br \/>\n<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Na przyk\u0142ad, zako\u0144czenia dzier\u017cawcze w j\u0119zyku telerin s\u0105 dodawane do s\u0142owa czego\u015b posiadanego, a nie posiadaj\u0105cego. W quenii jest na odwr\u00f3t.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Fonologia j\u0119zyka telerin te\u017c znacznie r\u00f3\u017cni\u0142a si\u0119 od tej w quenii.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">By\u0142 czas w historii \u015ar\u00f3dziemia, kiedy <\/span><b>elfy pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 j\u0119zykiem telerin przewy\u017csza\u0142y liczebnie elfy pos\u0142uguj\u0105ce si\u0119 j\u0119zykiem quenya<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Avarin_%E2%80%94_Rodzina_starozytnych_elfickich_jezykow\"><\/span><strong>Avarin \u2014 Rodzina staro\u017cytnych elfickich j\u0119zyk\u00f3w<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><b>Rodzina <\/b><b>avarin<\/b><b> sk\u0142ada\u0142a si\u0119 z co najmniej 6 j\u0119zyk\u00f3w<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Pomimo \u017ce wszystkie wywodz\u0105 si\u0119 od jednego praj\u0119zyka elfickiego, to ostatecznie nie maj\u0105 ze sob\u0105 zbyt wiele wsp\u00f3lnego.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wiadomo te\u017c, \u017ce <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">avarin<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> dzieli si\u0119 na 3 wi\u0119ksze grupy j\u0119zyk\u00f3w: <\/span><b>zachodni <\/b><b>avarin<\/b><b>, p\u00f3\u0142nocny <\/b><b>avarin<\/b><b> i wschodni <\/b><b>avarin<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Je\u015bli chodzi o nazw\u0119, to w j\u0119zyku quenya oznacza ona \u201ej\u0119zyk tych, kt\u00f3rzy odm\u00f3wili podr\u00f3\u017cy do Avar\u201d.<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Eldarin_%E2%80%94_Starozytny_jezyk_Eldarow\"><\/span><strong>Eldarin \u2014 Staro\u017cytny j\u0119zyk Eldar\u00f3w<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nie chcieliby\u015bmy wchodzi\u0107 tutaj w mitologi\u0119 \u015ar\u00f3dziemia, wi\u0119c postaramy si\u0119 za bardzo nie rozpisywa\u0107.<\/span><\/p>\n<p><b>Na pocz\u0105tku Pierwszej Ery mianem Eldar\u00f3w okre\u015bla\u0142o si\u0119 wszystkich elf\u00f3w<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, jacy istnieli. P\u00f3\u017aniej jednak Eldarowie byli kojarzeni z tymi elfami, kt\u00f3rzy rozpocz\u0119li w\u0119dr\u00f3wk\u0119 do Valinoru.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Niekt\u00f3rzy z nich stworzyli sw\u00f3j w\u0142asny j\u0119zyk, kt\u00f3ry nazywa\u0142 si\u0119 Eldarin.<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Doriathrin_%E2%80%94_Starozytna_odmiana_jezyka_Sindarin\"><\/span><strong>Doriathrin \u2014 Staro\u017cytna odmiana j\u0119zyka Sindarin<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">By\u0142 to j\u0119zyk u\u017cywany przez elfy zamieszkuj\u0105ce las Doriath. <\/span><b>Doriathrin<\/b><b> by\u0142 te\u017c staro\u017cytn\u0105 odmian\u0105 j\u0119zyka Sindarin<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Przyk\u0142adem r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy tymi dwoma j\u0119zykami by\u0142 przyrostek dodawany do rzeczownik\u00f3w liczby mnogiej.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">W <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">doriathrin<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> nale\u017ca\u0142o po prostu doda\u0107 przyrostek \u201ein\u201d. W j\u0119zyku Sindarin w danym s\u0142owie liczby mnogiej zmienia\u0142y si\u0119 samog\u0142oski (na przyk\u0142ad, z <\/span><b><i>a<\/i><\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> na <\/span><b><i>e<\/i><\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> lub z <\/span><b><i>o<\/i><\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> na <\/span><b><i>e<\/i><\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, jak w angielskim s\u0142owie m<\/span><b>a<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">n \u2192 m<\/span><b>e<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">n).<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Czarna_Mowa_Mordoru\"><\/span><strong>Czarna Mowa Mordoru<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyki Tolkiena<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> to nie tylko dialekty elfickie. Brytyjski filolog stworzy\u0142 r\u00f3wnie\u017c j\u0119zyki, kt\u00f3rymi pos\u0142ugiwa\u0142y si\u0119 inne istoty \u015ar\u00f3dziemia, w tym s\u0142ugi drugiego W\u0142adcy Ciemno\u015bci, czyli Saurona.<\/span><\/p>\n<p><b>Ten <\/b><b>j\u0119zyk z \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d<\/b><b> zosta\u0142 stworzony przez bohatera tytu\u0142owego w Mrocznych Latach<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. By\u0142 to okres Drugiej Ery, w kt\u00f3rym W\u0142adcy Ciemno\u015bci uda\u0142o si\u0119 zapanowa\u0107 nad \u015ar\u00f3dziemiem.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Istnieje r\u00f3wnie\u017c teoria, \u017ce Czarn\u0105 Mow\u0119 stworzy\u0142 Morgoth.<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> Sauron mia\u0142 j\u0105 potem zaadaptowa\u0107 do swoich cel\u00f3w.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Czarn\u0105 Mow\u0105 mieli nie tylko pos\u0142ugiwa\u0107 si\u0119 wszyscy, kt\u00f3rzy s\u0142u\u017cyli drugiemu Czarnemu Panu, ale te\u017c mieszka\u0144cy wszystkich ziem podbitych przez Mordor.<\/span><\/p>\n<p><b>W Trzeciej Erze j\u0119zyk ten przeszed\u0142 wiele zmian<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Tak naprawd\u0119, to pierwotn\u0105 Czarn\u0105 Mow\u0105 pos\u0142ugiwali si\u0119 tylko Nazg\u00fble oraz sam Sauron. Orkowie stworzyli natomiast swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 odmian\u0119 tego plugawego j\u0119zyka.<\/span><\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Inskrypcja_na_Jedynym_Pierscieniu\"><\/span><strong>Inskrypcja na Jedynym Pier\u015bcieniu<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Oto przyk\u0142ad tekstu w Czarnej Mowie \u2014 <\/span><b>S\u0142ynna inskrypcja, kt\u00f3ra pojawia\u0142a si\u0119 na Jedynym Pier\u015bcieniu<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">:<\/span><\/p>\n<p><i><span style=\"font-weight: 400;\">Ash nazg durbatul\u00fbk, ash nazg gimbatul, ash nazg thrakatul\u00fbk, agh burzum-ishi krimpatul.<\/span><\/i><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Co t\u0142umaczymy jako:<\/span><\/p>\n<p><i><span style=\"font-weight: 400;\">Jeden, by wszystkimi rz\u0105dzi\u0107, Jeden, by wszystkie odnale\u017a\u0107, Jeden, by wszystkie zgromadzi\u0107 i w ciemno\u015bci zwi\u0105za\u0107.<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> (t\u0142um. Maria Skibniewska)<\/span><\/p>\n<p><b>Przy tworzeniu Czarnej Mowy Tolkien czerpa\u0142 inspiracj\u0119 ze staro\u017cytnego j\u0119zyka huryckiego<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Jest to potwierdzenie tezy, \u017ce <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki stworzone przez Tolkiena<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> s\u0105 niezwykle r\u00f3\u017cnorodne, a autor czerpa\u0142 z wielu \u017ar\u00f3de\u0142, aby nada\u0107 im autentyczno\u015b\u0107.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1611 size-full\" src=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/5cc.jpg\" alt=\"Szyb krasnoludzkiej kopalni. \" width=\"1200\" height=\"1200\" srcset=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/5cc.jpg 1200w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/5cc-300x300.jpg 300w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/5cc-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/5cc-150x150.jpg 150w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/5cc-768x768.jpg 768w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/5cc-400x400.jpg 400w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/5cc-60x60.jpg 60w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jezyk_Khuzdul\"><\/span><strong>J\u0119zyk Khuzdul<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">My\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cdy z nas zd\u0105\u017cy\u0142 ju\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki Tolkiena<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> s\u0105 bardzo r\u00f3\u017cnorodne. Jeszcze bardziej obrazuj\u0105 to krasnoludzki j\u0119zyk khuzdul oraz j\u0119zyk migowy o nazwie <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">iglishm\u00eak<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span> <span style=\"font-weight: 400;\">Zacznijmy od tego pierwszego.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Khuzdul to sekretny j\u0119zyk Krasnolud\u00f3w<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, kt\u00f3ry nie by\u0142 w \u017caden spos\u00f3b powi\u0105zany z j\u0119zykami elfickimi. Brzmia\u0142 on zupe\u0142nie inaczej i mia\u0142 inne zasady gramatyczne.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Przy tworzeniu tego j\u0119zyka <\/span><b>Tolkien czerpa\u0142 inspiracj\u0119 z j\u0119zyka hebrajskiego<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Co wi\u0119cej, autor \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d zauwa\u017cy\u0142 pewne podobie\u0144stwa mi\u0119dzy krasnoludami a narodem izraelskim.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Chodzi\u0142o mu g\u0142\u00f3wnie o to, \u017ce zar\u00f3wno nar\u00f3d izraelski, jak i krasnoludy nie mieli przez pewien czas swojego domu\/ojczyzny.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wr\u00f3\u0107my jednak do \u015ar\u00f3dziemia. W \u015bwiecie \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d khuzdul by\u0142 j\u0119zykiem sekretnym.\u00a0<\/span><\/p>\n<h3><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Dlaczego\"><\/span><strong>Dlaczego?<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h3>\n<p><b>Krasnoludy uwa\u017ca\u0142y, \u017ce tylko oni maj\u0105 prawo si\u0119 nim pos\u0142ugiwa\u0107<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Z tego te\u017c powodu, khuzdul by\u0142 niezwykle skomplikowany i trudny do nauki. W relacjach z innymi rasami krasnoludy u\u017cywa\u0142y j\u0119zyka Westron.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Co wi\u0119cej, imiona krasnolud\u00f3w w j\u0119zyku Khuzdul by\u0142y dla nich rzecz\u0105 niezwykle intymn\u0105 \u2014 nigdy nie wyjawiali ich nieznajomym. <\/span><b>Imiona, kt\u00f3re znamy z ksi\u0105\u017cek Tolkiena, s\u0105 zarezerwowane do komunikacji z innymi rasami<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Iglishmek_%E2%80%94_jezyk_migowy_krasnoludow\"><\/span><strong>Iglishm\u00eak \u2014 j\u0119zyk migowy krasnolud\u00f3w<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1612 size-full\" src=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6c.jpg\" alt=\"Pok\u00f3j pisarza z maszyn\u0105 do pisania na pierwszym planie oraz rozrzuconymi kartkami. \" width=\"1200\" height=\"1200\" srcset=\"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6c.jpg 1200w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6c-300x300.jpg 300w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6c-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6c-150x150.jpg 150w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6c-768x768.jpg 768w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6c-400x400.jpg 400w, https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/6c-60x60.jpg 60w\" sizes=\"(max-width: 1200px) 100vw, 1200px\" \/><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Iglishm\u00eak<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> by\u0142 wykorzystywany przez krasnoludy m.in. do prowadzenia dialog\u00f3w mi\u0119dzy sob\u0105, gdy przebywali w wi\u0119kszym towarzystwie.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Oto przyk\u0142ad prostego zwrotu w j\u0119zyku <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">iglishm\u00eak<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">:<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\"><strong>\u201eS\u0142ucham\u201d<\/strong> \u2014 aby zakomunikowa\u0107 to s\u0142owo, wystarczy\u0142o podnie\u015b\u0107 palec wskazuj\u0105cy prawej d\u0142oni, a nast\u0119pnie zrobi\u0107 to samo lew\u0105 d\u0142oni\u0105.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>S\u0142owo \u201e<\/b><b>iglishm\u00eak<\/b><b>\u201d oznacza w j\u0119zyku khuzdul \u201emow\u0119 znak\u00f3w\u201d<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Co ciekawe, <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">iglishm\u00eak<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> jest drugim po Czarnej Mowie sztucznym j\u0119zykiem \u015ar\u00f3dziemia.\u00a0<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jezyk_adunaicki_czyli_jezyk_Numenoru\"><\/span><strong>J\u0119zyk ad\u00fbnaicki, czyli j\u0119zyk N\u00famenoru\u00a0<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">By\u0142 to j\u0119zyk, kt\u00f3rym w Drugiej Erze pos\u0142ugiwano si\u0119 w N\u00famenorze. Pochodzi\u0142 on od staro\u017cytnego j\u0119zyka ludzi, kt\u00f3rym w Pierwszej Erze m\u00f3wi\u0142y rody Hadora i B\u00ebora.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Niestety wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi z rodu B\u00ebora zgin\u0119\u0142a w <\/span><b>Dagor Bragollach<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> \u2014 bitwie Pierwszej Ery, podczas kt\u00f3rej Morgoth wys\u0142a\u0142 z Thargorodrimu rzeki ognia, zabijaj\u0105c wi\u0119kszo\u015b\u0107 elf\u00f3w i ludzi strzeg\u0105cych twierdzy Czarnego Pana. Niemniej jednak b\u00eboria\u0144ski akcent zdo\u0142a\u0142 przetrwa\u0107 do Drugiej Ery.<\/span><\/p>\n<p><b>J\u0119zyk ad\u00fbnaicki<\/b><b> czerpie te\u017c sporo z j\u0119zyk\u00f3w elfickich<\/b><span style=\"font-weight: 400;\"> (zw\u0142aszcza z j\u0119zyk\u00f3w quenya i sindarin). Wida\u0107 to szczeg\u00f3lnie w ad\u00fbnaickim s\u0142owie <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">ad\u00fbn<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">zach\u00f3d<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">), kt\u00f3re w quenii prezentuje si\u0119 jako <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">and\u00fan\u00eb<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">, a w j\u0119zyku sindarin \u2014 <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">annun<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>J\u0119zyk ad\u00fbnaicki<\/b><b> by\u0142 r\u00f3wnie\u017c baz\u0105 dla j\u0119zyka westron<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, kt\u00f3ry w Trzeciej Erze by\u0142 u\u017cywany jako mowa wsp\u00f3lna.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyk ad\u00fbnaicki<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> mia\u0142 r\u00f3wnie\u017c swoje odmiany. Jedn\u0105 z nich by\u0142 czarny ad\u00fbnaicki, czyli j\u0119zyk, kt\u00f3rym pos\u0142ugiwali si\u0119 Czarni N\u00famenorejczycy z Umbaru. S\u0142u\u017cyli oni Sauronowi i w Trzeciej Erze cz\u0119sto przypuszczali morskie ataki na Gondor.<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Westron_%E2%80%94_Wspolna_mowa_Srodziemia\"><\/span><span style=\"font-weight: 400;\"><strong>Westron \u2014 Wsp\u00f3lna mowa \u015ar\u00f3dziemia<\/strong>\u00a0<\/span><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Na koniec przyjrzymy si\u0119 j\u0119zykowi westron. Pierwotnie by\u0142 to j\u0119zyk u\u017cywany przez D\u00fanedain\u00f3w \u2014 ludzi, kt\u00f3rzy prze\u017cyli zatopienie N\u00famenoru.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><b>Pod koniec Trzeciej Ery sta\u0142 on si\u0119 uniwersaln\u0105 mow\u0105 dla wielu ras \u017cyj\u0105cych w \u015ar\u00f3dziemiu<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. J\u0119zykiem westron pos\u0142ugiwali si\u0119 m.in. hobbici.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">By\u0142 to r\u00f3wnie\u017c <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyk z \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">, kt\u00f3rym porozumiewa\u0142o si\u0119 wi\u0119kszo\u015b\u0107 znanych nam bohater\u00f3w.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Powszechnym b\u0142\u0119dem jest przekonanie, \u017ce westron to po prostu j\u0119zyk angielski. Aby to zilustrowa\u0107, przyjrzyjmy si\u0119 prawdziwym imionom niekt\u00f3rych bohater\u00f3w W\u0142adcy Pier\u015bcieni.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Nigdy nie by\u0142o hobbit\u00f3w o imieniu <\/span><b>Frodo, Sam, Pippin i Merry<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">. Ich prawdziwe imiona w j\u0119zyku westron to <\/span><b>Maura, Ban, Razar i Kali<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jezyki_Tolkiena_Czy_mozna_sie_ich_nauczyc\"><\/span><strong>J\u0119zyki Tolkiena: Czy mo\u017cna si\u0119 ich nauczy\u0107?<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Niestety nie ma wielu materia\u0142\u00f3w online, kt\u00f3re dobrze opisuj\u0105 <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki stworzone przez Tolkiena<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">. Najlepiej jest zajrze\u0107 do dodatk\u00f3w do \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d stworzonych przez samego autora. W ka\u017cdym wydaniu znajduj\u0105 si\u0119 one po zako\u0144czeniu \u201ePowrotu Kr\u00f3la\u201d.<\/span><\/p>\n<p><b>Dobrym pomys\u0142em jest te\u017c The Elvish Linguistic Fellowship (skr\u00f3t E.L.F)<\/b><span style=\"font-weight: 400;\">, czyli mi\u0119dzynarodowa organizacja badaj\u0105ca <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki Tolkiena<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Wydaj\u0105 oni dwa drukowane czasopisma (<\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Vinyar Tengwar<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\"> i <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Parma Eldalamberon<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">) oraz dziennik internetowy o nazwie <\/span><i><span style=\"font-weight: 400;\">Tengwesti\u00eb<\/span><\/i><span style=\"font-weight: 400;\">. Wszystkie trzy materia\u0142y s\u0105 istotnym \u017ar\u00f3d\u0142em informacji, je\u015bli chodzi o <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">j\u0119zyki z \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<h2><span class=\"ez-toc-section\" id=\"Jezyki_Tolkiena_Podsumowanie\"><\/span><strong>J\u0119zyki Tolkiena: Podsumowanie<\/strong><span class=\"ez-toc-section-end\"><\/span><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Fikcyjny \u015bwiat stworzony przez Tolkiena jest tak bogaty, \u017ce nie spos\u00f3b napisa\u0107 jednego artyku\u0142u o jakim\u015b jego aspekcie, wyczerpuj\u0105c temat.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">J\u0119zyki we \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> prezentuj\u0105 tylko niewielki wycinek tego, jak bogatym i autentycznym \u015bwiatem by\u0142o \u015ar\u00f3dziemie.<\/span><\/p>\n<p><b>Na szcz\u0119\u015bcie sam autor napisa\u0142 o swoim \u015bwiecie du\u017co wi\u0119cej w dodatkach do \u201ePowrotu Kr\u00f3la\u201d.<\/b><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Starali\u015bmy si\u0119 tutaj zaprezentowa\u0107 wszystkie najpopularniejsze i najciekawsze j\u0119zyki \u015ar\u00f3dziemia. Mamy nadziej\u0119, \u017ce artyku\u0142 ten w minimalnym stopniu przybli\u017cy\u0142 Wam, jak niesamowitym s\u0105 one tworem<\/span><span style=\"font-weight: 400;\">.\u00a0<\/span><\/p>\n<h3 style=\"margin-top: 40px; border-top: solid lightgray 1px; padding-top: 10px;\">W pigu\u0142ce:<\/h3>\n<p>W \u015bwiecie \u015ar\u00f3dziemia by\u0142o wiele j\u0119zyk\u00f3w u\u017cywanych przez r\u00f3\u017cne rasy, takie jak elfy, krasnoludy i ludzie. Quenya, j\u0119zyk Elf\u00f3w Wysokiego Rodu, jest najbardziej znanym j\u0119zykiem elfickim i by\u0142 u\u017cywany do cel\u00f3w ceremonialnych oraz poetyckich. Sindarin by\u0142 j\u0119zykiem Elf\u00f3w Szarych, kt\u00f3rzy wr\u00f3cili do \u015ar\u00f3dziemia, a Telerin by\u0142 jednym z j\u0119zyk\u00f3w tych Elf\u00f3w, kt\u00f3re wyruszy\u0142y w Wielk\u0105 Podr\u00f3\u017c i dotar\u0142y do \u200b\u200bValinoru. Avarin by\u0142 grup\u0105 staro\u017cytnych j\u0119zyk\u00f3w elfickich, doriathrin by\u0142 u\u017cywany przez elfy z lasu Doriath, a eldarin by\u0142 j\u0119zykiem Eldar\u00f3w. Ponadto istnia\u0142a Czarna Mowa Mordoru, stworzona przez Saurona, khuzdul, czyli sekretny j\u0119zyk krasnolud\u00f3w oraz westron, uniwersalny j\u0119zyk lud\u00f3w Zachodu. Wszystkie te j\u0119zyki zosta\u0142y stworzone przez J.R.R. Tolkiena, kt\u00f3rego prace by\u0142y \u017ar\u00f3d\u0142em inspiracji dla wielu innych j\u0119zyk\u00f3w fikcyjnych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Interesuj\u0105 Ci\u0119 fikcyjne j\u0119zyki ze \u015bwiata fantasy? Uczysz si\u0119 hobbystycznie klingo\u0144skiego, Na\u2019Vi lub j\u0119zyka Dothraki?\u00a0 Je\u015bli tak, to musisz wiedzie\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich powsta\u0142a na podstawie pracy, kt\u00f3r\u0105 wcze\u015bniej wykona\u0142 J.R.R. Tolkien. Gdy tworzy\u0142 on \u015ar\u00f3dziemie, czyli \u015bwiat, w kt\u00f3rym dzieje si\u0119 akcja \u201eW\u0142adcy Pier\u015bcieni\u201d, wymy\u015bla\u0142 wyj\u0105tkowe istoty. Mia\u0142y one w\u0142asn\u0105 histori\u0119, obyczaje oraz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":9,"featured_media":1607,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","footnotes":""},"categories":[24],"tags":[142],"class_list":["post-1589","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-jezyki","tag-r-faber"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1589","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-json\/wp\/v2\/users\/9"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1589"}],"version-history":[{"count":25,"href":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1589\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3530,"href":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1589\/revisions\/3530"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1607"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1589"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1589"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/vasco-electronics.pl\/artykuly\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1589"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}